Tin tức

Tìm hiểu về bệnh tiểu đường và cách phòng ngừa

1. Bệnh Đái Tháo Đường Là Gì?

Đái tháo đường (tiểu đường) là bệnh rối loạn chuyển hóa đặc trưng bởi tình trạng lượng đường trong máu luôn cao hơn mức bình thường. Nguyên nhân do cơ thể thiếu insulin, không sử dụng hiệu quả insulin (đề kháng insulin), hoặc cả hai.

Tiểu đường là căn bệnh ngày càng phổ biến (Ảnh: sưu tầm)

Khi bị đái tháo đường, cơ thể không thể chuyển hóa hiệu quả đường từ thực phẩm thành năng lượng. Lượng đường tích tụ trong máu theo thời gian gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như bệnh tim mạch, tổn thương thận, mắt, thần kinh…

2. Các Loại Đái Tháo Đường

2.1. Đái Tháo Đường Tuýp 1

Chiếm khoảng 10% tổng số ca mắc, thường gặp ở trẻ em và người trẻ, nên còn gọi là đái tháo đường vị thành niên. Khoảng 95% trường hợp có nguyên nhân do tự miễn: hệ miễn dịch phá hủy tế bào beta tuyến tụy – nơi sản xuất insulin. Người bệnh phải tiêm insulin suốt đời.

2.2. Đái Tháo Đường Tuýp 2

Chiếm phần lớn các trường hợp. Tuyến tụy tiết insulin không đủ hoặc cơ thể không đáp ứng tốt với insulin. Bệnh thường xuất hiện ở người trung niên, nhưng đang có xu hướng trẻ hóa do lối sống ít vận động và chế độ ăn uống không hợp lý.

2.3. Đái Tháo Đường Thai Kỳ

Xảy ra trong thời gian mang thai do nhau thai tiết ra hormon làm tăng đề kháng insulin. Nếu tuyến tụy không đáp ứng đủ, đường trong máu tăng cao dẫn đến đái tháo đường. Bệnh thường hết sau sinh nhưng cần theo dõi sát để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và bé.

3. Các Biện Pháp Phòng Ngừa và Kiểm Soát Bệnh Tiểu Đường

3.1. Kiểm Soát Cân Nặng

Giảm từ 7–10% trọng lượng cơ thể ở người tiền đái tháo đường giúp giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh. Nên đặt mục tiêu giảm cân cụ thể và thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Tăng cân khó kiểm soát (Ảnh: sưu tầm)

3.2. Tăng Cường Hoạt Động Thể Chất

Tập aerobic: 30 phút mỗi ngày hoặc 150 phút/tuần (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi…).
Tập kháng lực: ít nhất 2–3 lần/tuần (cử tạ, calisthenics…).
Giảm thời gian ngồi lâu: cứ mỗi 30 phút nên đứng dậy vận động nhẹ.

3.3. Ăn Uống Khoa Học

Tăng cường rau củ và ngũ cốc nguyên hạt: cà chua, bông cải xanh, đậu lăng, yến mạch…
Chọn thực phẩm giàu chất xơ: giúp ổn định đường huyết, giảm cholesterol, no lâu.
Tránh thực phẩm tinh chế nhiều đường: bánh ngọt, nước ép đóng hộp, đồ chế biến sẵn.

Xây dựng chế độ ăn đơn giản, lành mạnh (Ảnh: sưu tầm)

3.4. Ưu Tiên Chất Béo Lành Mạnh

Chất béo không bão hòa (tốt): có trong dầu ô liu, cá béo, các loại hạt.
Hạn chế chất béo bão hòa (xấu): có trong mỡ động vật, sữa béo, thịt đỏ.

3.5. Tránh Các Chế Độ Ăn Kiêng Cấp Tốc

Các chế độ ăn theo trào lưu như keto, low-carb có thể không duy trì hiệu quả lâu dài. Nên xây dựng lối ăn uống khoa học, bền vững, phù hợp với lối sống và văn hóa ẩm thực cá nhân.

Gợi ý khẩu phần ăn hợp lý:

½ đĩa: rau và trái cây không chứa tinh bột.
¼ đĩa: ngũ cốc nguyên hạt.
¼ đĩa: protein (cá, đậu, thịt nạc).

3.6. Không Hút Thuốc Lá

Hút thuốc làm tăng 50% nguy cơ mắc đái tháo đường. Người bệnh cần bỏ thuốc và tránh tiếp xúc với khói thuốc lá.

3.7. Hạn Chế Rượu Bia

Nữ giới và nam giới > 65 tuổi: không quá 1 đơn vị/ngày.
Nam giới < 65 tuổi: tối đa 2 đơn vị/ngày.

Uống quá mức có thể gây viêm tụy, giảm tiết insulin và làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

3.8. Theo Dõi Đường Huyết Định Kỳ

Kiểm tra đường huyết thường xuyên giúp phát hiện sớm rối loạn và điều chỉnh kịp thời, từ đó giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

Đái tháo đường là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được thông qua chế độ sinh hoạt lành mạnh và điều trị y tế đúng đắn. Việc nâng cao nhận thức, phòng ngừa từ sớm và duy trì lối sống khoa học sẽ giúp mỗi người sống khỏe mạnh và hạn chế tối đa tác động tiêu cực của bệnh.