Suy giảm hệ miễn dịch là như thế nào?

1. Hệ miễn dịch là?

Hệ miễn dịch (Immune System) là một hệ thống bao gồm các tế bào, mô và cơ quan trong cơ thể con người đóng vai trò bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi rút, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng và các kháng nguyên lạ gây bệnh từ bên ngoài.

Suy giảm miễn dịch khiến cho hệ miễn dịch dễ bị tác nhân xấu tấn công (Ảnh: sưu tầm)

Nếu không có hệ thống miễn dịch hoặc hệ miễn dịch bị suy yếu thì các tác nhân gây bệnh dễ dàng tấn công khiến cơ thể có nguy cơ mắc bệnh cao. Vì vậy, hệ miễn dịch mạnh giúp cơ thể bạn hạn chế bệnh và khỏe mạnh hơn.

Hệ thống miễn dịch bao gồm:

– Tế bào bạch cầu: Đóng vai trò như một đội quân để tìm kiếm, tấn công và tiêu diệt virus, vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh khác.

– Hạch bạch huyết: Là nơi vai trò sàng lọc các chất trong dịch bạch huyết (chứa các protein, chất béo, khoáng chất, tế bào bạch cầu, tế bào ung thư, tế bào lạ,…) và tiêu diệt tác nhân gây bệnh, khu trú chúng để không thể lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể. Cơ thể có hàng trăm hạch bạch huyết, dễ nhận biết nhất là nhóm hạch cổ, nách và bẹn.

– Amidan và vòm họng: Đây là những chiếc bẫy có thể tóm lấy các tác nhân gây bệnh qua đường hô hấp ngay khi chúng xâm nhập vào cơ thể bạn.

– Tuyến ức: Cơ quan này nằm phía trước tim và phía sau xương ức. Đây là cơ quan bạch huyết chuyên biệt của hệ thống miễn dịch, giúp tế bào lympho T trưởng thành. Tế bào này có nhiệm vụ nhận biết và ghi nhớ các tác nhân gây bệnh để huy động nhanh các hóa chất trung gian và các tế bào bạch cầu tấn công tác nhân đó.

– Tủy xương: Các tế bào gốc ở vùng xương xốp sẽ phát triển thành các tế bào máu như hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và một số loại tế bào miễn dịch khác.

– Da và các loại dịch tiết: Da là tuyến phòng thủ đầu tiên của bạn trước các tác nhân gây bệnh. Các loại dịch nhầy lót đường hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu và sinh dục góp phần ngăn cản tác nhân gây bệnh và đưa chúng ra ngoài bằng nhu động của lông mao hoặc hắt hơi, ho, khạc,… Ngoài ra, trong các dịch tiết này cũng chứa nhiều enzyme có khả năng tiêu diệt vi trùng.

2. Hội chứng suy giảm miễn dịch là gì?

Hội chứng suy giảm miễn dịch là tình trạng hệ thống miễn dịch trở nên suy yếu hoặc bất hoạt khả năng bảo vệ cơ thể chống lại sự tấn công của các tế bào lạ hoặc tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng, tế bào ung thư,… Sự suy yếu này dẫn đến hậu quả nhiễm trùng nặng hoặc các bệnh lý ung thư phát triển nghiêm trọng.

Hội chứng suy giảm miễn dịch gồm hai loại:

– Suy giảm miễn dịch nguyên phát: Do bẩm sinh thiếu một số cơ chế phòng vệ miễn dịch của cơ thể hoặc hệ thống miễn dịch hoạt động bất thường. Cho đến nay, các nhà khoa học đã xác định hơn 300 dạng suy giảm miễn dịch nguyên phát.

– Suy giảm miễn dịch thứ phát: Hình thành trong quá trình sống, do mắc một số bệnh lý, nhiễm các chất độc,…

3. Nguyên nhân dẫn đến hội chứng suy giảm miễn dịch

Có rất nhiều nguyên nhân có thể làm hư hại hoặc phá vỡ hệ thống miễn dịch. Một số loại thuốc khiến hệ thống miễn dịch suy yếu, một số tình trạng bệnh lý khiến hệ thống miễn dịch tấn công các tế bào khỏe mạnh hoặc khó bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân gây hại.

– Suy giảm miễn dịch nguyên phát: Loại suy giảm miễn dịch này có tính chất di truyền. Có hơn 300 loại suy giảm miễn dịch nguyên phát ngăn cản hệ thống miễn dịch hoạt động như bình thường được phân loại thành 6 nhóm gồm thiếu hụt tế bào lympho T, thiếu hụt tế bào lympho B, thiếu hụt tế bào T và tế bào B kết hợp, khiếm khuyết thực bào, thiếu hụt bổ thể, không rõ nguyên nhân.

– Dị ứng: Khi cơ thể phản ứng quá mẫn với một chất vô hại (như thực phẩm hoặc phấn hoa), hệ thống miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng bằng cách giải phóng histamine gây ra các triệu chứng dị ứng. Phản ứng dị ứng có thể từ nhẹ (hắt hơi hoặc nghẹt mũi) đến nặng (khó thở và thậm chí sốc phản vệ và tử vong).

– Rối loạn tự miễn dịch: Những rối loạn này xảy ra khi hệ thống miễn dịch tấn công nhầm vào các tế bào khỏe mạnh của cơ thể chúng ta. Lupus ban đỏ hệ thống, đái tháo đường tuýp I, viêm giáp Hashimoto và viêm khớp dạng thấp là những ví dụ về các bệnh lý tự miễn phổ biến.

Khi có các triệu chứng suy giảm miễn dịch nên đi đến cơ sở y tế để điều trị (Ảnh: sưu tầm)

– Nhiễm trùng: HIV và bệnh bạch cầu đơn nhân là những bệnh nhiễm trùng làm suy yếu hệ thống miễn dịch.

– Ung thư: Một số loại ung thư như bệnh bạch cầu, ung thư hạch và u tủy ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống miễn dịch. Những bệnh ung thư này xảy ra khi các tế bào miễn dịch phát triển không kiểm soát.

– Nhiễm trùng huyết: Nhiễm trùng huyết là một phản ứng mạnh mẽ của hệ thống miễn dịch đối với nhiễm trùng dẫn đến tình trạng viêm lan rộng và gây ra một chuỗi các tổn thương nội tạng, suy đa tạng và tử vong.

– Thuốc: Một số loại thuốc như nhóm thuốc corticosteroid, cyclosporin A, methotrexate,… có thể làm suy yếu hệ thống miễn dịch. Các thuốc này thường được sử dụng để kháng viêm giảm đau, chống thải ghép, các bệnh tự miễn.

Hiểu thêm về tình trạng suy giảm miễn dịch nhấn mạnh tầm quan trọng của các biện pháp chăm sóc sức khỏe chủ động. Đảm bảo tiêm chủng, thực hành vệ sinh cá nhân, duy trì môi trường sạch sẽ và giảm thiểu tiếp xúc với virus và vi khuẩn là những yếu tố then chốt trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng cho những người có hệ thống miễn dịch bị tổn hại.

Bằng cách ưu tiên các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt là tiêm vắc xin, nâng cao chất lượng cuộc sống cho những người bị ảnh hưởng bởi tình trạng suy giảm miễn dịch, đảm bảo một tương lai khỏe mạnh và an toàn hơn cho tất cả mọi người.